Gözde Nedir Pey Nedir Has Odalık Nedir? Hakkında Bilgi

 
Gözde Nedir Pey Nedir Has Odalık Nedir? Gözdeler Peyler ve Has Odalıklar Hakkında Bilgi
Padişahın sayıları genellikle dördü bulan ve aynı anda olmasa da bütün hayatı boyunca bazen yediye ve sekize ulaşan Kadın Efendileri, İkballer arasından seçilirlerdi. İkballer arasından Kadın Efendiliğe seçilen cariyeler, yine cariye statüsündeydi; ancak bazen Şeyhülislam’ın nikah akdi icra etmesiyle nikahlı olarak eş tarzında ve bazen de nikahsız cariye eş statüsünde Padişahın eşleri  tarzında hayatını sürdürürlerdi.

Gözdeler Peyler ve Has Odalıklar Nasıl Seçilirlerdi?
Genellikle Kadın Efendilerin arasından seçilen ikballer ise, has odalık, peyk veya gözde adı ile anılan cariyeler arasından seçilirlerdi. II. Mustafa zamanında ikbal müessesesi ortaya çıkıncaya kadar, Kadın Efendiler de doğrudan has odalık, peyk veya gözde adı ile anılan cariyeler arasından Padişah tarafından seçilirlerdi. İslam hukukuna göre, efendiler ve elbette ki  Padişahlar, başkalarıyla evli olmayan istifraş hakkı kendilerine ait bulunan cariyeleriyle karı-koca hayatı yaşayabilmekteydiler.
Osmanlı Padişahlarının karı-koca hayatı yaşayacakları cariyeler, Harem’e alınan cariyeler arasından temin edilirdi. Hazinedar ustanın nezareti altında saray terbiyesi alan cariyelerden, önce Padişahın şahsi ve hususi hizmetlerini görmek üzere Hünkar Kalfaları seçilirdi. Hünkar Kalfaları arasından Padişahın beğendikleri, peyk, gözde veya has odalık adıyla Padişah için ayrılırlardı. Has odalık, peyk veya gözde adıyla anılan cariyelere bir daire tahsis edilirdi.

Has Odalıklar da Peyk ev Gözde adıyla ikiye ayrılır;Peyk ve gözdeler de en fazla dörder adet olurlar. Bunlar arasından Padişah ile halvete giren ve Padişahın beğenisini kazananlar ile Padişah’ dan çocuğu olanlar ikbal veya Kadın Efendi olurlar. Diğerleri ise, harem haricinde bulunan erkek kölelerden biriyle evlendirilirlerdi. Erkek çocuk doğuran kadınlar mutlaka Kadın statüsü kazanır ve doğurduğu çocuk ilk erkek çocuk ise baş Kadın Efendi olurlardı.
Ayrıca, başta Penzer olmak üzere, Batılı yazarlar, Padişahın ikbal ve Kadın Efendilerin içlerinden tespit ettiği has odalık cariyelerin teminini ve seçilişini, gayri meşru ve kötü tarzlarda tavsif etmişlerdir ki bunların verdikleri bilgileri, ne bir Osmanlı Tarihi ve ne de arşivindeki belgeler tasdik etmemektedir. Muhteşem Yüzyıl dizisinde  de verildiği gibi cariyeyi oryantal benzeri dans ettirip bu dansı seyrederken  Padişahın cariyenin üzerine mendil atılması veya hamamlarda yıkanırken cariye seçmesi gibi buna benzer halvet tasvirleri, geçekle ilgisi olmayan yalan veya hayal ürünlerinden ibarettir.

Kaynak: OSAV -Prof. Dr. Ahmet Akgündüz –Doç. Dr. Said Öztürk

0 yorum:

Yorum Gönder