27 Aralık 2017 Çarşamba

Dukha Türkleri Kimdir? - Kayıp Türkler Dukhalar Hakkında Bilgi



Dukha Türklerini televizyonda il görüp seyrettiğimde çok şaşırdım ve gerçekten çok duygulandım. Moğolistan dağlarında kendi halinde dış dünyadan , aynı zamanda teknolojiden izole şekilde yaşamlarını 10 bin yıl öncesinde Ön Türk atalarımız gibi devam ettiren ve en önemlisi Türkçe konuşan bu topluluk inanılmaz gelmişti...

Dukka Moğolistan’ın kuzeybatı sınırında, Sayan Dağları’nda, rengeyikleriyle birlikte göçebe hayatı süren ve Türkçenin bir lehçesini konuşan Dukhalar… Avlarını paylaşarak, ormanlardan yemiş toplayarak, doğayla uyum içinde ortaklaşmacı bir toplum halinde yaşıyorlar.

Atlas Coğrafya ve Keşif dergisi ekibinden Selcen Küçüküstel uzak Moğolistan’ın kuzeybatı sınırında Sayan Dağları’nda ren geyikleriyle birlikte mevsimlik göçerlik yaşayan, kışın da yayladan kışlağa inen Dukha Türklerini ilk olarak Türkiye'ye tanıttı. Avcılık, toplayıcılığın ötesinde at ve ren geyiği besleniyor ama bir yandan da kışın çocuklar okulda okuyor. Gençlerin eğitimi gelenekselin dışına çıktığına göre bir zamanlar ülkemizde de bulunan bizim yerli göçerler gibi istikbalin ne olacağı belli; eriyecekler ve yerleşecekler... Ve tanımadığımız Kıpçak grubundan bir lehçeyle konuşuyorlar.

Dukha Türkleri Kimdir?

Dukhaların ren geyiği bakımındaki ustalıkları, coğrafyadaki rolleri, taygada sürdükleri hayat büyüleyici doğrusu. İlginç adetleri olan ve İslamiyet öncesi dönemlerde Türkler temizlik için suyu hiç kullanmazlar deniyordu. Dukhalar nehirde sabun ve deterjan kullanarak temizlenmiyorlar. Suyu mutlaka bir kovayla dışarı alarak temizlik için kullanıyorlar ve nehirleri her daim tertemiz. İhtiyacı olan bitkileri ziyan etmemek için yeter miktarda topluyorlar. Çevre ile şefkatli bir bağları var. “Çevrende gördüğün her şeyin bir ruhu vardır” diyorlar. Göçün zamanı ve hedefini ren geyiklerinin ve ihtiyaçları olan gıdanın tayin ettiği açık ama artık başka unsurlar da sıraya girmiş gibi görünüyor.


Dukhanlar, ya da Duhalar, veyahutta Hövösgöl uygurları. Tarih öncesini, yani 10 000 yıl öncesini günümüzde yaşayan bir halk. Bulduklarını, tuttuklarını, etini, sütünü, avını birlikte paylaşıyorlar.


Kadını erkeği eşit, suçu savı aralarından eksik, çalmazlar, çırpmazlar. Töreye dayalı gök tanrı inancıyla yaşarlar.

Moğolların resmi olarak Tsatan dedikleri bu halk, Tuva Türklerinden, azacık aşım, kaygısız başım düsturu il mutlu mesud yaşıyorlar, lakin sayıları çok azalmış durumda.


44 aile ve yaklaşık 450 kişi. altmışlı yaşlarda bile doğum yapabilen, oksijen dolu tertemiz bir doğada yaşayan, o doğaya asla saygıda kusur etmeyen, " çevrende gördüğün her şeyin, bir ruhu var."(size de kızıl derilileri hatırlatmadık mı? Bakalım oraya kadar gidebilecek miyiz.) diyen, bu saygı değer insanlar, Moğolistanın Kuzey batısındaki Sayan dağlarında, besledikleri ren geyikleri ile dağ bayır, göçebe yaşarlar.

Dukha Türkleri ile Erzurum Bağlantısı


Kayıp Türkler olarak gündeme gelen ve Moğolistan'ın kuzey sınırındaki Sayan Dağları yamaçlarında yaşayan, Türkçe konuşan 'Dukha' adlı topluluğun atalarının Erzurumlu olduğu belirlendi. Bu Türkler on beşinci yüzyılda Moğol istilası ile Erzurum'a gelip yerleşen Dukanlar'dan olan Duharlu sülalesi Anadolu tarihinde aktif bir rol oynamış.


Paylaş:

0 yorum:

Yorum Gönder